📌 การประชุมหารือเพื่อรับฟังข้อมูลสำหรับการปรับปรุงสภาพแวดล้อมในการสนับสนุนการประกอบธุรกิจของประเทศไทย ด้านการแข่งขันทางการตลาด (Market Competition)

         เมื่อวันที่ 19 ธันวาคม 2568 ผู้เชี่ยวชาญจากธนาคารโลกนำโดย Mr. Paul Phumpiu Chang และ Mr. Yauheni Rahatsen และเจ้าหน้าที่สำนักงาน ก.พ.ร. ได้ประชุมหารือเพื่อรับฟังข้อมูลด้านการแข่งขันทางการตลาด ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (สำนักงาน กขค.) นำโดย ดร. มนตรี กนกวารี รองเลขาธิการ และนายธีรวัฒน์ ทิพย์รัตน์ รองเลขาธิการ ณ สำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า ซึ่งการประชุมดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการเตรียมความพร้อมให้แก่ประเทศไทยสำหรับการประเมิน Business READY 2026 ภายใต้โครงการศึกษาการปรับปรุงสภาพแวดล้อมเพื่อสนับสนุนการประกอบธุรกิจของประเทศไทย โดยมุ่งวิเคราะห์ประเด็นด้านการแข่งขันทางการค้าที่มีผลต่อการสร้างสภาพแวดล้อมในการประกอบธุรกิจที่โปร่งใสและเป็นธรรม สรุปสาระสำคัญ ดังนี้

         ✅ ผู้เชี่ยวชาญจากธนาคารโลกนำเสนอผลการวิเคราะห์ปัญหาการแข่งขันทางการตลาดของไทยใน 4 มิติหลักดังนี้

                  (1). การกระจุกตัวของตลาด (Market Concentration)
                        การกระจุกตัวของตลาดในหลายสาขาสำคัญของประเทศไทยเป็นอุปสรรคต่อการแข่งขัน ทั้งต่อผู้ประกอบการรายใหม่และนักลงทุนต่างชาติ โดยบริษัทขนาดใหญ่เพียงไม่กี่ราย ผูกขาดตลาดหลัก (Cartel) ทำให้เกิดการกีดกันทางการแข่งขัน ซึ่งส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจในวงกว้าง
                  (2). ผลกระทบเชื่อมโยงที่กระจัดกระจาย (Fragmented Spillover Effects)
                         การปฏิรูป (Reform) ด้านการแข่งขันในบางภาคส่วนของไทยยังไม่สามารถส่งผลเชิงบวกต่อภาคส่วนอื่นได้อย่างทั่วถึง เนื่องจากขาดการเชื่อมโยงเชิงโครงสร้าง โดยเปรียบเทียบกับเวียดนาม พบว่าผลกระทบเชื่อมโยงจากภาคการค้าส่งของเวียดนามมีขนาดและความครอบคลุมมากกว่า ในขณะที่ของไทยยังจำกัดอยู่ในบางภาคบริการ เช่น โรงแรมและร้านอาหาร
                  (3). ช่องว่างในการบังคับใช้กฎหมาย (Enforcement Modernization Gaps)
                         ธนาคารโลกเห็นว่าสำนักงาน กขค. ควรยกระดับเครื่องมือและกระบวนการบังคับใช้กฎหมายให้ทันสมัยมากขึ้น โดยเฉพาะในการตรวจจับกลุ่ม Cartel และการใช้อำนาจตลาดในตลาดดิจิทัล เช่น การจัดทำมาตรการผ่อนผันโทษ (Leniency Program) การปรับปรุงกติกาการควบรวมกิจการให้เหมาะสมกับตลาดดิจิทัล และการเสริมศักยภาพด้านการใช้ AI ในการเฝ้าระวังตลาด
                  (4). ความเสี่ยงจากการกระจุกตัวในระบบนิเวศ AI (Risks of concentration in the AI ecosystem)
                         ปัจจุบันมีบริษัทเทคโนโลยีระดับโลกเพียงไม่กี่รายที่เป็นเจ้าของเทคโนโลยี AI ซึ่งอาจจำกัดโอกาสของผู้ประกอบการไทย ไทยจึงควรมุ่งเน้นการสร้างการเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลและการประมวลผลอย่างเป็นธรรม นอกจากนี้ AI ยังสามารถเป็นเครื่องมือสำคัญในการเสริมประสิทธิภาพการบังคับใช้กฎหมายการแข่งขันผ่านการตรวจจับรูปแบบราคาที่น่าสงสัยหรือการวิเคราะห์ข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้าง

         ✅ สำนักงาน กขค. นำเสนอความก้าวหน้าของกรอบการกำกับดูแลการแข่งขันทางการตลาด ดังนี้

                 (1). มาตรการผ่อนผันโทษ (Leniency Program): พ.ร.บ. การแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 มีบทบัญญัติที่เกี่ยวกับการกำหนดค่าปรับของการละเมิดการแข่งขันทางการค้า แต่ยังไม่มีบทบัญญัติที่ให้อำนาจในการลดหย่อนโทษให้กับผู้ที่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับการผูกขาด ปัจจุบันอยู่ระหว่างการผลักดันการแก้ไข พ.ร.บ.ฯ ให้มีบทบัญญัติรองรับอำนาจนี้
                 (2). การตรวจสอบการควบรวมกิจการในตลาดดิจิทัล: สำนักงาน กขค. อยู่ระหว่างการศึกษาแนวทางของต่างประเทศในการปรับปรุงเกณฑ์การควบรวมธุรกิจ (Merger Control) เพื่อให้สามารถครอบคลุมตลาดดิจิทัลได้ เนื่องจากเกณฑ์ที่มีในปัจจุบันอาจไม่ครอบคลุมธุรกิจดิจิทัลที่ไม่ได้มีรายได้โดยตรงจากการให้บริการ รวมทั้งศึกษาความท้าทายในการกำหนดขอบเขตตลาดในแพลตฟอร์มดิจิทัล ธุรกิจ e-Commerce และ e-Logistics ซึ่งได้รับเรื่องร้องเรียนจำนวนมาก
                 (3). การวิเคราะห์รายประเภทธุรกิจ (Sector): สำนักงาน กขค. มีการศึกษาอุปสรรคด้านกฎระเบียบที่ส่งผลต่อความสามารถในการแข่งขันของ SME ในบางประเภทธุรกิจ เช่น แพลตฟอร์มดิจิทัลและ e-Commerce ธุรกิจที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานกำกับดูแลเฉพาะ (พลังงาน โทรคมนาคม ประกันภัย ตลาดหลักทรัพย์) และรัฐวิสาหกิจที่มีการแข่งขันกับภาคเอกชน (การขนส่ง การศึกษา) ทั้งนี้ มีแผนจะศึกษาเชิงลึกเพิ่มเติมถึงผลกระทบปลายน้ำ

         ทั้งนี้ ธนาคารโลกจะนำข้อมูลที่ได้จากการหารือไปวิเคราะห์และหาแนวปฏิบัติที่ดีจากต่างประเทศ เพื่อมาจัดประชุมเชิงปฏิบัติการร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในช่วงไตรมาสแรกของปี 2569

         #MarketCompetition #B-READY #OPDC #WorldBank