🌱🌏 สำนักงาน ก.พ.ร. ผนึกกำลังภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม ร่วมออกแบบ NAP ด้าน Climate and Environment และ Public Participation ภายใต้ OGP

          🌱 เมื่อวันศุกร์ที่ 28 สิงหาคม 2569 สำนักงาน ก.พ.ร. จัดการประชุมรับฟังความคิดเห็นต่อโครงการภายใต้แผนปฏิบัติการแห่งชาติ (National Action Plan: NAP) ด้านสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (Climate and Environment) และด้านการมีส่วนร่วมของประชาชน (Public Participation) ภายใต้การเป็นสมาชิกภาคีเครือข่ายภาครัฐระบบเปิด (Open Government Partnership : OGP) ของประเทศไทย ณ ห้องประชุม 201 ชั้น 2 อาคารศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ สสส. โดยมีผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม สถาบันวิชาการ และองค์การระหว่างประเทศ เข้าร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น

          🌱 การประชุมครั้งนี้มุ่งเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนร่วมออกแบบและพัฒนา (Co-creation) โครงการที่จะบรรจุใน NAP โดยในช่วงเช้าเป็นการหารือประเด็นสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (Climate and Environment) และในช่วงบ่ายเป็นการหารือประเด็นการมีส่วนร่วมของประชาชน (Public Participation) โดยมีข้อเสนอแนะสำคัญจากการหารือ ดังนี้

          1️⃣ โครงการ “สระบุรีแซนด์บ็อกซ์” ต้นแบบเมืองคาร์บอนต่ำแห่งแรกของไทย — จังหวัดสระบุรี

                    🔹ควรเร่งแก้ไขข้อจำกัดด้านกฎหมายและการใช้พื้นที่ที่เป็นอุปสรรคต่อการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด เช่น Solar Floating และการซื้อขายไฟฟ้าแบบ PPA พร้อมกำหนดแผน เป้าหมาย และตัวชี้วัด (KPI) เชิงปริมาณรายปีให้ชัดเจน เช่น ปริมาณการกักเก็บคาร์บอนของป่าชุมชน
                    🔹ควรส่งเสริมให้อุตสาหกรรมในพื้นที่มีเป้าหมายและกลไกการดำเนินงานร่วมกัน รวมทั้งเชื่อมโยงกลไกเงินทุนระหว่างประเทศเพื่อสนับสนุนการขยายผล (Upscaling) และนำกลไก Carbon Offset มาใช้เพื่อสนับสนุนและสร้างแรงจูงใจในการดำเนินงานในพื้นที่
                    🔹นอกจากนี้ ควรปลดล็อกมาตรการส่งเสริมการลงทุนของ BOI เพื่อจูงใจภาคเอกชนให้เข้ามาสนับสนุนป่าชุมชน รวมทั้งพัฒนากลไกให้การสนับสนุนด้านงบประมาณหรืออุปกรณ์สามารถเข้าถึงคณะกรรมการป่าชุมชนได้โดยตรง

          2️⃣ โครงการ “กรุงเทพมหานครเมืองแห่งอนาคตที่ยั่งยืน” — กรุงเทพมหานคร

                    🔹ควรนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้นของโครงการ โดยพิจารณาจุดที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานและการแก้ไขปัญหา พร้อมออกแบบกลไกความร่วมมือและการมีส่วนร่วมของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและภาคเอกชน เช่น กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เพื่อรองรับปัญหาที่มีความเชื่อมโยงหลายภาคส่วน
                    🔹ควรนำแนวคิด Nature-based Solutions มาทดลองใช้ในพื้นที่ เพื่อเป็นทางเลือกในการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมและเพิ่มความยั่งยืนของโครงการ รวมทั้งเปิดโอกาสให้ประชาชนและชุมชนในพื้นที่มีส่วนร่วมอย่างเป็นรูปธรรม เช่น ผ่านสภาองค์กรชุมชน และส่งเสริมให้ผู้ประกอบการในพื้นที่มีส่วนร่วมสร้างประโยชน์แก่ประชาชนและชุมชน
                    🔹นอกจากนี้ ควรให้ความสำคัญกับปัญหาฝุ่นจากภาคการขนส่งและการจราจร ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลให้เกิดสถานการณ์ฝุ่นรุนแรงเป็นประจำทุกปี โดยพื้นที่ที่เกี่ยวข้องอาจครอบคลุมถึงจังหวัดนครนายก

          3️⃣ โครงการ “ภาคีความร่วมมือเพื่อการจัดการป่าน่านอย่างมีส่วนร่วม” — มูลนิธิฮักเมืองน่าน

                    🔹ควรเชื่อมโยงโครงการภาคประชาชนเข้ากับแผนพัฒนาจังหวัด หรือสร้างกลไกการทำงานร่วมกับภาครัฐ เพื่อให้เกิดความต่อเนื่องและมีแหล่งงบประมาณสนับสนุนอย่างยั่งยืน พร้อมจัดทำแผนรองรับความยั่งยืนของโครงการ โดยพิจารณาพืชหรือพันธุ์ไม้ที่เติบโตเร็ว ใช้ประโยชน์ได้เร็ว และมีความทนทานต่อภัยพิบัติ เช่น ไผ่ เป็นพืชนำร่อง
                    🔹ควรให้ความสำคัญกับการบริหารความเสี่ยงจากภัยพิบัติ โดยเฉพาะน้ำท่วมและไฟป่าที่อาจกระทบต่อผลสัมฤทธิ์ของโครงการ รวมทั้งพิจารณาคุณภาพดินและความเหมาะสมของพื้นที่เป็นปัจจัยสำคัญในการกำหนดแนวทางดำเนินงาน
                    🔹นอกจากนี้ ควรวางกลไกการระดมทุนและแหล่งเงินสนับสนุนระยะยาว เพื่อให้โครงการสามารถดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่องและขยายผลได้

          4️⃣ โครงการ “การพัฒนาระบบนิเวศภาครัฐระบบเปิดและการมีส่วนร่วมอย่างมีความหมาย เพื่อขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหา PM2.5 ในภาคเกษตรกรรมและภาคป่าไม้ ในพื้นที่ปฏิบัติการนวัตกรรมภาครัฐ” — จังหวัดเชียงใหม่

                    🔹ควรกำหนดแนวทางการขยายผล (Scale Up) ไปยังพื้นที่อื่นอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อให้แผนระยะ 4 ปีสามารถสร้างผลกระทบต่อการแก้ไขปัญหา PM 2.5 ได้ในวงกว้างมากขึ้น พร้อมเร่งทบทวนและปลดล็อกข้อจำกัดด้านกฎ ระเบียบ ขั้นตอน และกลไกที่เป็นอุปสรรคต่อการดำเนินงาน เพื่อให้การขับเคลื่อนโครงการมีความคล่องตัว
                    🔹ควรสร้างพื้นที่หรือกลไกกลางสำหรับบูรณาการความร่วมมือกับภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และภาควิชาการ รวมทั้งเชื่อมโยงแผนและโครงการที่มีอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่ เพื่อเสริมพลังการดำเนินงาน ลดความซ้ำซ้อน และยกระดับผลลัพธ์ให้เกิดความต่อเนื่องและยั่งยืน

          5️⃣ โครงการ “การขับเคลื่อนการจัดการพื้นที่ทางทะเลอย่างเป็นธรรมและยั่งยืนในพื้นที่อ่าวพังงา” — กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

                    🔹ควรเพิ่มมิติการมีส่วนร่วมของกลุ่มชาติพันธุ์ ภาคประชาสังคม และประชาชนในพื้นที่ โดยเปิดโอกาสให้สะท้อนข้อจำกัดและปัญหาร่วมกัน เพื่อให้ชุมชนมีบทบาทในการแก้ไขปัญหา ปกป้องพื้นที่ และร่วมปลดล็อกข้อจำกัดที่เกี่ยวข้อง
                    🔹ควรสร้างความเชื่อมโยงระหว่างหน่วยงานและแหล่งงบประมาณ เพื่อผลักดันแนวทาง LMMA ให้เกิดความเข้าใจร่วมและสามารถบูรณาการเข้าสู่กลไกการบริหารจัดการของท้องถิ่นได้ รวมทั้งเชื่อมโยงพื้นที่อื่นที่มีความพร้อมเข้ากับพื้นที่อ่าวพังงา เพื่อขยายเครือข่ายการดำเนินงานและเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการพื้นที่ทางทะเล
                    🔹นอกจากนี้ ควรพัฒนากลไกการสื่อสารและตอบข้อสงสัยของประชาชนให้ชัดเจน โดยอธิบายขอบเขตการดำเนินงาน สิ่งที่สามารถดำเนินการได้ และข้อจำกัดที่เกี่ยวข้อง

          6️⃣ โครงการ “การเพิ่มพูนบริการทางระบบนิเวศและเศรษฐกิจเชิงบวกต่อธรรมชาติ คุ้งบางกะเจ้า จังหวัดสมุทรปราการ” — สถาบัน Change Fusion

                    🔹ควรส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการกำหนดทิศทางการพัฒนาพื้นที่ การใช้ประโยชน์ที่ดิน และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตและบริบทของคุ้งบางกะเจ้า
                    🔹พร้อมทั้งบูรณาการกลไกและแหล่งเงินทุนด้านสิ่งแวดล้อมจากภาครัฐ ภาคเอกชน และกองทุนระหว่างประเทศ เพื่อสนับสนุนการขับเคลื่อนแผนอย่างเป็นระบบและยั่งยืน

          📍ในช่วงบ่าย เป็นการหารือออกแบบและพัฒนา (Co-creation) โครงการที่จะบรรจุใน NAP ประเด็น Public Participation โดยมีข้อเสนอสำคัญ ดังนี้

          1️⃣ โครงการ “การปรับปรุงระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการรับฟังความคิดเห็นของประชาชน พ.ศ. 2548” — สำนักปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี

                    🔹ควรยกระดับกระบวนการจากการรับฟังความคิดเห็น (Public Consultation) ไปสู่การมีส่วนร่วมของประชาชน (Public Participation) โดยกำหนดระดับการมีส่วนร่วมให้ชัดเจน 5 ระดับ ตั้งแต่การให้ข้อมูลและความรู้ การรับฟังความคิดเห็นและข้อกังวล การมีส่วนร่วมในการประชุมและแก้ไขปัญหา การร่วมตัดสินใจและดำเนินโครงการของรัฐ ไปจนถึงการตัดสินใจโดยประชาชนผ่านกระบวนการประชามติ เพื่อให้สอดคล้องกับแนวทาง OECD และแนวคิด Deliberative Democracy และส่งเสริมการมีส่วนร่วมที่มีความหมายมากยิ่งขึ้น
                    🔹ควรสนับสนุนกิจกรรมและช่องทางการมีส่วนร่วมที่หลากหลาย นอกเหนือจากที่กำหนดในระเบียบ เพื่อให้หน่วยงานของรัฐสามารถเปิดพื้นที่ให้ประชาชนมีส่วนร่วมได้อย่างต่อเนื่อง พร้อมกำหนดเป้าหมายและผลลัพธ์ (Impacts) รายปีตลอดระยะเวลา 4 ปี รวมถึงพัฒนา Dashboard สำหรับติดตามและขับเคลื่อนการดำเนินงาน
                    🔹นอกจากนี้ ควรสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อปลดล็อกข้อจำกัดในการดำเนินงาน และส่งเสริมให้หน่วยงานที่มีความพร้อมนำแนวทางหรือระเบียบดังกล่าวไปใช้เป็นต้นแบบ รวมทั้งพัฒนากระบวนการรับฟังความคิดเห็นและการมีส่วนร่วมให้เป็นระบบและใช้ข้อมูลเป็นฐาน (Data-Driven) เพื่อลดความซ้ำซ้อน เชื่อมโยงข้อมูล และสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย

          2️⃣ โครงการ “การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้สนับสนุนการมีส่วนร่วมของประชาชน (e-Participation)” — สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน)

                    🔹ควรยกระดับระบบให้ตอบโจทย์ 3 ประการ ได้แก่ Seamless สามารถส่งต่อเรื่องข้ามหน่วยงานได้จริง Responsiveness มีการตอบกลับและติดตามสถานะได้ และ Effectiveness สามารถแสดงผลลัพธ์จากเรื่องที่ประชาชนแจ้งเข้ามา พร้อมขยายผลจากการรับเรื่องและการมีส่วนร่วมไปสู่ระดับ e-Decision Making เพื่อเพิ่มบทบาทของประชาชนในกระบวนการตัดสินใจภาครัฐ
                    🔹ควรเชื่อมโยงระบบรับเรื่องกับกลไก e-Initiative เช่น การเข้าชื่อและรวบรวมรายชื่อเพื่อเสนอร่างกฎหมายโดยภาคประชาชน เพื่อให้ประชาชนสามารถมีส่วนร่วมตั้งแต่การสะท้อนปัญหาไปจนถึงการเสนอเชิงนโยบาย รวมทั้งยกระดับระบบให้รองรับการเข้าถึงของกลุ่มเปราะบางและคนพิการ โดยคำนึงถึงหลักการออกแบบเพื่อทุกคน (Universal Design)
                    🔹นอกจากนี้ ควรจัดทำปฏิทินกลางการรับฟังความคิดเห็นของภาครัฐ เพื่อให้ประชาชนติดตามช่วงเวลา ประเด็น และหน่วยงานที่เปิดรับฟังความคิดเห็นได้สะดวกยิ่งขึ้น และพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมไปสู่การร่วมออกแบบงบประมาณ (Participatory Budgeting) เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการเสนอความต้องการ จัดลำดับความสำคัญ และร่วมพิจารณาการใช้จ่ายงบประมาณในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่และชุมชน

          👉🏻 Next Step
                    หน่วยงานเจ้าภาพทั้ง 8 โครงการจะนำข้อเสนอแนะจากทุกภาคส่วนไปปรับปรุงรายละเอียดของโครงการ ทั้งด้าน เป้าหมาย กิจกรรม ตัวชี้วัด และผลลัพธ์ เพื่อให้แผน NAP ด้าน Climate and Environment มีความชัดเจน สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง และสะท้อนหลักการสำคัญของ OGP ได้แก่ ความโปร่งใส การมีส่วนร่วม และความรับผิดชอบต่อสาธารณะ ก่อนนำเข้าสู่การพิจารณาของกลไกพหุภาคี (Multi-Stakeholder Forum: MSF) ในขั้นตอนต่อไป

          📎เอกสารประกอบการประชุม https://drive.google.com/drive/folders/1LZGijQPn6Wzxl6xpBm-XtV4ibFjqBx4C

          ติดตามรายละเอียดและความคืบหน้า OGP Thailand ได้ที่ Facebook Fanpage: OpenGovThailand หรือเว็บไซต์สำนักงาน ก.พ.ร.

          #OpenGovernmentPartnership #OGPThailand #OGP #OpenGov #ClimateAndEnvironment #ClimateAction #Environment #PublicParticipation #eParticipation #OPDC