เมื่อวันศุกร์ที่ 17 ตุลาคม 2568 นายบัณฑูร เศรษฐศิโรตม์ ประธานอนุกรรมการพัฒนาระบบราชการเกี่ยวกับการส่งเสริมการบริหารภาครัฐระบบเปิดและการมีส่วนร่วม พร้อมด้วยนายปิ่นสักก์ สุรัสวดี อธิบดีกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.) นายธนศักดิ์ มังกโรทัย ที่ปรึกษาการพัฒนาระบบราชการ นายประสิทธิ์ อินทโชติ รองผู้ว่าราชการจังหวัดฉะเชิงเทรา และนางสาวอรพรรณ สุวรรณวัฒนกุล ผู้แทนจากมูลนิธิ Konrad Adenauer Stiftung ร่วมประชุมหารือเพื่อจัดกิจกรรม “OpenGov for Citizen พลเมืองเคลื่อนรัฐ : การจัดการขยะทะเลอย่างมีส่วนร่วมบริเวณปากแม่น้ำ ณ พื้นที่ลุ่มน้ำบางปะกง” ซึ่งจัดขึ้นเพื่อสร้างความตระหนักรู้และเปิดพื้นที่ให้ภาคประชาชนและภาคส่วนต่าง ๆ เข้ามามีส่วนร่วมระดมความคิดเห็นและข้อเสนอแนะในการบริหารจัดการขยะทะเลเพื่อลดปริมาณขยะทะเลบริเวณปากแม่น้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยมีผู้บริหาร ทช. บริษัท บ้านปู จำกัด (มหาชน) ผู้แทนผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และผู้แทนชุมชนในพื้นที่ 3 อำเภอ (อำเภอเมืองฉะเชิงเทรา อำเภอบางปะกง และอำเภอบ้านโพธิ์) เข้าร่วมการประชุม พร้อมทั้งลงพื้นที่บริเวณคลองบางพระ อำเภอเมืองฉะเชิงเทรา ที่มีการวางทุ่นดักจับขยะระหว่างคลองและแม่น้ำ ซึ่งมีสาระสำคัญสรุปได้ ดังนี้
(1) ปัญหาของไทยที่มีการปล่อยขยะพลาสติกลงทะเลมากที่สุดเป็นอันดับ 6 ของโลก ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคมเป็นอย่างมาก รวมทั้งส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตใต้ทะเล ทำให้สัตว์ทะเลหายากใกล้สูญพันธุ์ ระบบนิเวศปะการังเสียหาย โดยมีสาเหตุสำคัญมาจาก 3 แหล่ง ได้แก่ (1) ต้นทาง คือ ผู้ผลิต/ผู้ประกอบการผลิตภัณฑ์ให้กับผู้บริโภค (2) กลางทาง คือ ประชาชน/ผู้บริโภคที่ใช้ผลิตภัณฑ์แล้วนำมาซึ่งสิ่งที่เหลือจากการบริโภค/ขยะ และ (3) ปลายทาง คือ การทิ้งสิ่งที่เหลือจากการบริโภค/ขยะสู่แม่น้ำและทะเล ซึ่งที่ประชุมได้ให้ความเห็นเกี่ยวกับแนวทางในการแก้ไขทั้ง 3 แหล่ง โดยจัดการที่ต้นทาง เพื่อลดสิ่งที่จะกลายเป็นขยะ เช่น เปลี่ยนวัสดุเป็น Eco-friendly , Redesign , Re-Packaging ขณะที่กลางทางจะต้องจัดการแยกขยะ และปลายทางจะเป็นการดัก เก็บ เพื่อนำไปทำลายหรือใช้ประโยชน์อื่น
(2) การสร้างการมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาข้างต้น ควรให้ความสำคัญหรือมุ่งเน้นการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น “กลางทาง” คือ ขยะที่เกิดจากผู้บริโภค โดยการจัดการสิ่งที่เหลือจากการบริโภคเปลี่ยนให้เป็นรายได้ โดยการสร้าง “GAME CHANGER” ซึ่งมีเครื่องมือในการสร้าง “GAME CHANGER” 3 แนวทาง ประกอบด้วย (1) การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและทัศนคติต่อการจัดการขยะ โดยการสร้างความรู้ ความเข้าใจ (2) การสร้าง Connectivity ระหว่างองค์กรที่เกี่ยวข้องเพื่อจัดกิจกรรมในการแก้ไขปัญหาให้ครอบคลุมทั้งต้นทาง กลางทาง ปลายทาง และ (3) การสร้างนวัตกรรม/เครื่องมือการบริหารจัดการ ซึ่งสามารถดำเนินการได้ในมิติด้านเทคโนโลยี เช่น Digital Platform, Big Data มิติด้านเศรษฐศาสตร์และสิ่งแวดล้อม เช่น ระบบฝากไว้ได้คืน (Deposit Refund) , Plastic Credit , Carbon Point, Carbon Credit และมิติด้านการสื่อสารเพื่อสร้างการรับรู้และแรงจูงใจให้กับประชาชนและผู้บริโภคในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการทิ้งขยะ
(3) การจัดการขยะทะเลอย่างมีส่วนร่วมบริเวณปากแม่น้ำ ณ พื้นที่ลุ่มน้ำบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา จะต้องกำหนดแนวทางในการดำเนินการให้ชัดเจนทั้งพื้นที่ปฏิบัติการ (Area) (ตำบลและคลองที่จะดำเนินการ) ขอบเขตที่จะดำเนินการ (Scoping) (กิจกรรมที่จะทำ) องค์กร/หน่วยงานที่ต้องมาร่วมดำเนินการ ช่วงเวลาการดำเนินการ ทั้งนี้ จะต้องให้เกิดผลลัพธ์ (Output) ที่ต้องการวัดผล คือ จำนวนขยะที่ลดลง ความถูกต้องในการจัดการแยกขยะได้มากขึ้นและมีความถูกต้อง การนำขยะไปใช้ประโยชน์ และการสร้างรายได้ที่มากกว่าต้นทุนการจัดการ
(4) สำหรับกิจกรรม “พลเมืองเคลื่อนรัฐ: การจัดการขยะทะเลอย่างมีส่วนร่วมบริเวณปากแม่น้ำ” ครั้งต่อไป จะจัดขึ้นในวันที่ 17 พฤศจิกายน 2568 โดยเป็นการทำ Workshop ของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการจัดการขยะทะเลทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และชุมชน ในการวิเคราะห์ปัญหาและร่วมจัดทำข้อเสนอในการแก้ไขปัญหากลางทางเพื่อให้เกิดการจัดการขยะทะเลอย่างยั่งยืนต่อไป
#OpenGovพลเมืองเคลื่อนรัฐครั้งที่4 #การจัดการขยะทะเลฉะเชิงเทรา #OpenGovernmentandMeaningfulParticipation
