วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2569 นายบวรศักดิ์ อุวรรณโณ รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.) เพื่อพิจารณาแนวทางการป้องกันการทุจริตในภาครัฐทั้งระบบ และกำหนดทิศทางการขับเคลื่อนการเพิ่มอันดับและคะแนนดัชนีการรับรู้การทุจริต (Corruption Perception Index: CPI) ของประเทศไทย ภายหลังผลการประเมินล่าสุดสะท้อนว่าประเทศไทยได้รับ 33 คะแนน อยู่ในอันดับที่ 116 ของโลก
ที่ประชุมเห็นชอบแนวทางยกระดับอันดับดัชนีการรับรู้การทุจริต (CPI) ของประเทศไทยเชิงรุก โดยนำข้อเสนอแนะของ OECD มาเป็นแนวทางการขับเคลื่อน เน้นวางกรอบในการป้องกัน ระงับ และจัดการปัญหาการทุจริตอย่างเป็นระบบ เพื่อปิดช่องโหว่การทุจริตตลอดวงจร โดยแบ่งเป็น 3 มิติ ดังนี้
1. ต้นน้ำ (ลดดุลพินิจ สร้างระบบกั้นโกง) เช่น
🔹ยกระดับบริการภาครัฐสู่ E-Service แบบครบวงจร (End-to-End) โดยมีแผนเชื่อมโยง e-Service กับแพลตฟอร์มดิจิทัลกลาง 2,899 บริการภายในปี 2570 และกำหนดให้เชื่อมโยงข้อมูลสำคัญข้ามหน่วยงานเพื่อสอบทานการทุจริต
🔹ป้องกันระบบอุปถัมภ์ โดยนำระบบจริยธรรมมาใช้ในการสรรหาและเลื่อนตำแหน่งข้าราชการระดับสูงพร้อมบังคับใช้มาตรการเว้นวรรคหลังพ้นตำแหน่ง (Cooling-off period) อย่างเข้มงวด
🔹ยกระดับการบังคับใช้มาตรการเปิดเผยข้อมูลโครงการก่อสร้างภาครัฐ (COST) และข้อตกลงคุณธรรม (Integrity Pact) เพื่อป้องกันการทุจริตเชิงนโยบาย
2. กลางน้ำ (เฝ้าระวังและระงับเหตุก่อนจะเสียหาย) เช่น
🔹เร่งผลักดันกฎหมายคุ้มครองผู้แจ้งเบาะแส (Whistleblower Act) เพื่อสร้างความมั่นใจและความปลอดภัยให้บุคคลที่กล้าเปิดเผยข้อมูลการทุจริต
🔹สร้างระบบแจ้งเตือนภัยล่วงหน้า (Early Warning System) โดยเชื่อมโยงฐานข้อมูลระหว่างหน่วยงานตรวจสอบ เพื่อแจ้งเตือนความผิดปกติทางบัญชีและจัดซื้อจัดจ้างได้ทันที
3. ปลายน้ำ (ลงโทษเด็ดขาด ขจัดวัฒนธรรมลอยนวลพ้นผิด) เช่น
🔹ยกระดับการตรวจสอบเส้นทางการเงิน แกะรอยสินทรัพย์ดิจิทัล (Cryptocurrency) และนอมินีต่างประเทศ
🔹สร้างมาตรฐานกลางในการลงโทษทางวินัยให้เป็นระบบเดียวกันทั้งประเทศ เพิ่มผู้สอบสวนจากภายนอก และพิจารณาเปลี่ยนโทษอาญาเป็นโทษทางจริยธรรมสำหรับผู้บริหารระดับสูง
ทั้งนี้ เพื่อให้การขับเคลื่อนมีเอกภาพจะต้องมี “กลไกกลางของประเทศ” ทำหน้าที่เชื่อมโยงหน่วยงานต่าง ๆ ในระบบการป้องกันและแก้ไขปัญหาการทุจริตในภาพรวมของภาครัฐให้ทำงานร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
นอกจากนี้ ที่ประชุมได้รับทราบความก้าวหน้าในการเตรียมความพร้อมเพื่อรองรับการประเมินสภาพแวดล้อมในการประกอบธุรกิจและการลงทุน (Business Ready: B-READY) ของธนาคารโลก โดยประเทศไทยจะเข้าสู่การประเมินในปี 2569 ซึ่งสำนักงาน ก.พ.ร. ได้นำผลการประเมินของ 101 เขตเศรษฐกิจที่ได้รับการประเมินไปแล้ว มาวิเคราะห์และเตรียมแผนขับเคลื่อนการปรับปรุงสภาพแวดล้อมในการประกอบธุรกิจตามเกณฑ์การประเมิน B-READY ร่วมกับหน่วยงานหลักที่เกี่ยวข้อง
สุดท้ายนี้ ที่ประชุมย้ำว่า การยกระดับคะแนน CPI นอกจากจะเป็นการสร้างความเชื่อมั่นต่อภาครัฐของไทย และภาพลักษณ์ความโปร่งใสของประเทศแล้ว ยังเอื้อต่อการตัดสินใจลงทุนของภาคเอกชนทั้งในและจากต่างประเทศ ควบคู่กับการเตรียมความพร้อมรับการประเมิน B-READY ของธนาคารโลกด้วย
