🔊💬Workshop B-READY ด้านบริการทางการเงิน (Financial Services) เรื่อง การส่งเสริมการเข้าถึงแหล่งเงินทุนของ SMEs ผ่านการใช้ทรัพย์สินทางปัญญา (IP-backed Finance)

         🎯เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน 2569 สำนักงาน ก.พ.ร. ร่วมกับธนาคารโลก จัดการประชุม “Knowledge Sharing Session: Harnessing the Power of IP Financing to Enhance Access to Finance for SMEs Sharing of International Experiences and Best Practices, with Creative Industry as Case Study” ผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และแนวปฏิบัติที่ดีจากต่างประเทศเกี่ยวกับการใช้ทรัพย์สินทางปัญญา (IP) เป็นเครื่องมือเพิ่มการเข้าถึงแหล่งเงินทุนของ SMEs ในการนี้ ได้รับเกียรติจาก นางอารีย์พันธ์ เจริญสุข ที่ปรึกษาอาวุโส สำนักงาน ก.พ.ร. พร้อมด้วย Mr. Marius Vismantas, Lead Financial Sector Specialist, World Bank กล่าวเปิดการประชุม โดยมีผู้เชี่ยวชาญจากธนาคารโลกร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และนำเสนอแนวปฏิบัติที่ดีจากต่างประเทศ เพื่อสนับสนุนการพัฒนาการพัฒนาระบบการเงินที่ใช้ประโยชน์จากทรัพย์สินทางปัญญา (IP-backed Finance) ของประเทศไทย

         🔖การประชุมครั้งนี้มีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับ IP Finance เข้าร่วมประชุม จำนวน ๑๓ หน่วยงาน ได้แก่ กรมทรัพย์สินทางปัญญา, สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน), สมาคมผู้ประเมินค่าทรัพย์สินแห่งประเทศไทย, สมาคมนักประเมินราคาอิสระไทย, บริษัท บีดีโอ ประเทศไทย จำกัด, ธนาคารเกียรตินาคินภัทร จำกัด (มหาชน), สมาคมธนาคารไทย, ธนาคารแห่งประเทศไทย, บริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด, สมาคมทรัพย์สินทางปัญญาแห่งประเทศไทย, กระทรวงวัฒนธรรม, สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม และสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

         การประชุมฯ มึสาระสำคัญดังนี้

         1. IP Finance คืออะไร และเหตุใดจึงสำคัญ

                  🔹 IP Finance คือการนำทรัพย์สินทางปัญญา (IP) และสินทรัพย์ไม่มีตัวตน (Intangible Assets) เช่น สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ หรือรายได้จากค่าลิขสิทธิ์ มาใช้เป็นเครื่องมือในการเข้าถึงแหล่งเงินทุน ทั้งในรูปแบบหลักประกัน สัญญาอนุญาตใช้สิทธิ (Licensing) การลงทุน หรือการระดมทุนรูปแบบใหม่ โดยมีเป้าหมายเพื่อปลดล็อกมูลค่าทางเศรษฐกิจของทรัพย์สินที่ไม่สามารถมองเห็นหรือจับต้องได้ ซึ่งกำลังมีสัดส่วนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในเศรษฐกิจโลก แต่ยังถูกนำมาใช้ทางการเงินต่ำกว่าศักยภาพมาก

         2. สถานการณ์ของประเทศไทย: มีฐานที่ดี แต่ Ecosystem ยังไม่สมบูรณ์

                  🔹 ประเทศไทยมีพื้นฐานด้าน IP Finance ในระดับหนึ่ง ทั้งกฎหมายหลักประกันทางธุรกิจ การจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญา และการใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ผ่านการให้สิทธิใช้เครื่องหมายการค้า (Trademark Licensing) อย่างไรก็ตาม เมื่อเทียบกับประเทศชั้นนำยังมีช่องว่างสำคัญจากการที่ผู้ประกอบการ SMEs ส่วนใหญ่ยังไม่เห็นความสำคัญของ IP ในฐานะเครื่องมือทางการเงิน ขณะที่ระบบนิเวศ (Ecosystem) ที่เชื่อมโยงผู้ประกอบการ ผู้ประเมินมูลค่า สถาบันการเงิน นักลงทุน และตลาดรองยังไม่สมบูรณ์ รวมถึงยังขาดมาตรฐานอ้างอิงด้านมูลค่า กลไกแบ่งปันความเสี่ยง และตลาดรองสำหรับบริหารสภาพคล่องของ IP ส่งผลให้สถาบันการเงินยังคงมอง IP เป็นสินทรัพย์ที่มีความเสี่ยงสูงและยังไม่ถูกนำมาใช้ในการเข้าถึงแหล่งทุนอย่างเต็มศักยภาพ

         3. Best Practice จากต่างประเทศ

                  🔹 เกาหลีใต้ ภาครัฐจัดตั้ง Content Valuation Center เพื่อประเมินมูลค่าผลงานสร้างสรรค์ เช่น ภาพยนตร์ ดนตรี เกม และคอนเทนต์ดิจิทัล ควบคู่กับกองทุนค้ำประกันและกองทุนร่วมลงทุน (Fund of Funds) ที่ช่วยแบ่งปันความเสี่ยงให้สถาบันการเงิน ทำให้ธุรกิจสร้างสรรค์สามารถเข้าถึงเงินทุนได้ตลอดวงจรธุรกิจ
                  🔹 สิงคโปร์ มุ่งเน้นการสร้างความน่าเชื่อถือให้กับสินทรัพย์ทางปัญญาของธุรกิจสร้างสรรค์และธุรกิจนวัตกรรม ผ่านระบบ Chartered Valuer and Appraiser (CVA) เพื่อรับรองมาตรฐานผู้ประเมินมูลค่า รวมทั้งพัฒนา IP Marketplace เพื่อเป็นตลาดกลางสำหรับซื้อขายและให้สิทธิใช้ทรัพย์สินทางปัญญา
                  🔹 จีน เร่งพัฒนา IP Finance ผ่านกองทุนค้ำประกัน การประกันภัยทรัพย์สินทางปัญญา และการปล่อยสินเชื่อโดยใช้ IP เป็นหลักประกัน (IP Pledge Lending) โดยเฉพาะในกลุ่มธุรกิจสร้างสรรค์ คอนเทนต์ดิจิทัล และเทคโนโลยี
                  🔹สหภาพยุโรป พัฒนากรอบการเปิดเผยข้อมูลสินทรัพย์ไม่มีตัวตน มาตรฐานการประเมินมูลค่า IP และกลไกความร่วมมือระหว่างภาคธุรกิจ ภาคการเงิน และหน่วยงานด้านทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อช่วยให้สถาบันการเงินสามารถประเมินความเสี่ยงและมูลค่าของ IP ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

         4. ข้อเสนอแนะสำหรับประเทศไทย

                  🔹 พัฒนาระบบนิเวศ (Ecosystem) ด้าน IP Finance อย่างครบวงจร โดยเชื่อมโยงผู้ประกอบการ ผู้ประเมินมูลค่า สถาบันการเงิน นักลงทุน และตลาดรอง เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในการใช้ IP เป็นเครื่องมือทางการเงิน
                  🔹 เลือกอุตสาหกรรมเป้าหมายหรือ Product Champion ที่มีศักยภาพสูง เช่น งานหัตถกรรมและอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ พร้อมดำเนินโครงการนำร่อง (Pilot Program) เพื่อสร้าง Benchmark และต้นแบบการใช้ประโยชน์จาก IP ในการเข้าถึงแหล่งทุน
                  🔹 พัฒนามาตรฐานการประเมินมูลค่า ฐานข้อมูลตลาด และกลไกแบ่งปันความเสี่ยงระหว่างภาครัฐกับสถาบันการเงิน รวมถึงระบบติดตามมูลค่าและสภาพคล่องของ IP ให้สอดคล้องกับลักษณะของสินทรัพย์แต่ละประเภท

         ⏭️ การอภิปรายของที่ประชุม

                  🔹 การประเมินมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา (IP Valuation) ไม่ใช่เป้าหมายสุดท้าย แต่เป็นกลไกสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นให้สถาบันการเงินและนักลงทุน โดยหัวใจของ IP Finance คือการทำให้ทรัพย์สินทางปัญญาสามารถต่อยอดเชิงพาณิชย์ สร้างรายได้ และเพิ่มโอกาสการเข้าถึงแหล่งทุนของธุรกิจได้จริง
                  🔹 ประเทศไทยควรศึกษาแนวทางใหม่ในการใช้ประโยชน์จากทรัพย์สินทางปัญญา เช่น การแปลงสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัล (Tokenization) เพื่อเพิ่มโอกาสในการระดมทุนและการลงทุน รวมถึงการพัฒนาเครือข่ายข้อมูล (Data Network) และมาตรฐานข้อมูลร่วมระหว่างภาครัฐ ภาคการเงิน และภาคธุรกิจ เพื่อสนับสนุนการประเมินมูลค่า การบริหารความเสี่ยง และการเข้าถึงแหล่งทุนของ SMEs ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

         #BREADY #BusinessReady #FinancialServices #IPFinancing #IntellectualProperty #AccessToFinance #SMEs #CreativeEconomy #CreativeIndustry #InnovationFinance #ThailandReady #OPDC #WorldBank