📢 การประชุมคณะอนุกรรมการพัฒนาระบบราชการเกี่ยวกับการขับเคลื่อนรัฐบาลดิจิทัล ครั้งที่ 8/2569

          🎯 เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2569 สำนักงาน ก.พ.ร. ได้จัดการประชุม อ.ก.พ.ร. เกี่ยวกับการขับเคลื่อนรัฐบาลดิจิทัล ครั้งที่ 8/2569 ณ ห้องประชุม ก.พ.ร. ชั้น 5 สำนักงาน ก.พ.ร. และผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (Microsoft Teams) โดยมี ศาสตราจารย์พิเศษวิศิษฏ์ วิศิษฏ์สรอรรถ เป็นประธานการประชุม

          📌 สรุปประเด็นสำคัญจากการประชุม ได้ดังนี้

                   1. รับทราบรายงานการประเมินผลสัมฤทธิ์ของ พ.ร.บ. การบริหารงานและการให้บริการภาครัฐผ่านระบบดิจิทัล พ.ศ. 2562 โดย สพร. รายงานผลการรับฟังความคิดเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ซึ่งส่วนใหญ่เห็นด้วยกับหลักการและโครงสร้างของกฎหมาย แต่เสนอให้ปรับปรุงให้สอดคล้องกับบริบทปัจจุบัน ทั้งด้านกลไกบังคับใช้และกำกับติดตาม บทบาทของ สพร. การเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลภาครัฐผ่าน GDX การรองรับเทคโนโลยีและสถาปัตยกรรมดิจิทัลรูปแบบใหม่ ตลอดจนความคล่องตัวด้านงบประมาณและจัดซื้อจัดจ้าง รวมทั้งการพัฒนาเครื่องมือกลางและทักษะดิจิทัล ทั้งนี้ สพร. จะนำผลการประเมินและแนวปฏิบัติของ OECD มาประกอบการพิจารณาปรับปรุงกฎหมายต่อไป
                    📍ทั้งนี้ ที่ประชุมมีความเห็นเพิ่มเติม ดังนี้

                         * การประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมายต้องสะท้อนผลลัพธ์เทียบกับเจตนารมณ์และเป้าหมายเดิมของกฎหมายให้ชัดเจน ว่าประเด็นใดดำเนินการได้แล้ว ประเด็นใดยังไม่บรรลุผล และบรรลุผลในระดับใด
                              * ความสัมพันธ์ระหว่าง พ.ร.บ. การบริหารงานและการให้บริการภาครัฐผ่านระบบดิจิทัล พ.ศ. 2562 กับ พ.ร.บ. การปฏิบัติราชการทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2565 เป็นประเด็นสำคัญที่ต้องพิจารณาร่วมกัน เพื่อให้เห็นว่ากฎหมายทั้งสองฉบับเสริมกันในการขับเคลื่อนรัฐบาลดิจิทัลและนำไปสู่ผลลัพธ์ตามเป้าหมายได้มากน้อยเพียงใด
                              * การวัดผลต้องครอบคลุมทั้ง Front-end และ Back-end โดยด้าน Front-end ให้พิจารณาการเข้าถึงบริการผ่านทุกช่องทาง ไม่จำกัดเฉพาะแพลตฟอร์มกลาง ส่วนด้าน Back-end ให้พิจารณาประสิทธิภาพของกระบวนการ เช่น ต้นทุนการดำเนินงานต่อหน่วย ระยะเวลาที่ลดลง และประสิทธิภาพการทำงานของหน่วยงาน มิใช่วัดเฉพาะความพึงพอใจของประชาชน
                              * การมีช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ของหน่วยงานยังไม่เพียงพอที่จะสะท้อนว่ามีการใช้งานจริง โดยเฉพาะอีเมลกลางของหน่วยงาน ที่ประชุมเสนอให้ทดลองตรวจสอบการใช้งานจริง เช่น การส่งหนังสือไปยังอีเมลกลางและกำหนดระยะเวลาตอบกลับ เพื่อให้เห็นว่าหน่วยงานสามารถรับและดำเนินการผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ได้จริงเพียงใด

                    2. รับทราบข้อเสนอแนวทางการพัฒนาแพลตฟอร์มบริการรวมศูนย์เพื่อกระจายรายได้สู่ท้องถิ่น โดยฝ่ายเลขานุการ อ.ก.พ.ร. ภูมิภาค ได้รายงานแนวทางยกระดับ อปท. สู่ท้องถิ่นดิจิทัล โดยพิจารณาทั้งระบบของ สพร. และระบบเดิมของ อปท. เพื่อลดความซ้ำซ้อนและเชื่อมโยงข้อมูลเข้าสู่ระบบกลาง ทั้งนี้ คณะกรรมการพัฒนารัฐบาลดิจิทัล ในการประชุมเมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2569 เห็นชอบในหลักการขับเคลื่อนท้องถิ่นดิจิทัล โดยให้ สพร. เป็นหน่วยงานหลัก และมีข้อสังเกตเรื่อง Roadmap และ Phasing การจัดลำดับ อปท. ตามความพร้อมและบริการที่มีผลกระทบสูง การทำ POC ก่อนขยายผล รวมถึง KPI และ Financial Model ขณะที่ อ.ก.พ.ร. ภูมิภาค ในการประชุมเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม 2569 เห็นด้วยกับแพลตฟอร์มกลาง โดยเปิดให้ อปท. ที่มีระบบเดิมเชื่อมโยงเข้าสู่ระบบกลางได้ และมีข้อจำกัดด้านงบประมาณและจัดซื้อจัดจ้างที่ต้องพิจารณา
                    📍ทั้งนี้ ที่ประชุมมีความเห็นเพิ่มเติม ดังนี้

                              * แนวทางการขับเคลื่อนท้องถิ่นดิจิทัลแบ่งได้เป็น 2 รูปแบบ ได้แก่ (1) อปท. ที่ใช้หรือจะเข้าใช้ระบบท้องถิ่นดิจิทัลกลางของ สพร. และ (2) อปท. ที่มีระบบของตนเองอยู่แล้ว ซึ่งสามารถใช้ระบบเดิมต่อไป แต่ต้องเชื่อมโยงข้อมูลเข้าสู่ระบบกลาง โดยหลักสำคัญคือสามารถเห็นข้อมูลและภาพรวมได้ในที่เดียว ไม่ได้หมายความว่าทุก อปท. ต้องใช้ระบบเดียวกัน
                              * ระบบเดิมของ อปท. ที่จะเชื่อมโยงเข้ากับระบบกลางต้องมีมาตรฐานด้านความมั่นคงปลอดภัยและมาตรฐานการเชื่อมโยงข้อมูลที่ชัดเจน เพื่อให้ระบบต่าง ๆ สามารถทำงานร่วมกันได้อย่างปลอดภัย
                              * การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ต้องดำเนินการควบคู่กับ การปรับปรุงกระบวนการทำงาน ไม่ใช่เพียงย้ายแบบฟอร์ม ขั้นตอน หรือเอกสารกระดาษเดิมขึ้นไปอยู่บนระบบ เพราะจะทำให้ระบบซับซ้อนและใช้งานยาก กระบวนการจึงต้องถูกออกแบบให้สั้น กระชับ และง่ายต่อผู้ใช้งานมากขึ้น
                              * การพัฒนาระบบต้องมองให้ครบทั้ง Front-end และ Back-end เนื่องจากบางระบบรองรับการรับคำขอจากประชาชนผ่านช่องทางออนไลน์แล้ว แต่กระบวนการทำงานภายในของเจ้าหน้าที่ยังไม่ได้เป็นดิจิทัลอย่างครบถ้วน
                              * สำหรับ อปท. ที่ยังไม่มีระบบ การใช้ระบบกลางที่ภาครัฐพัฒนาไว้แล้วเป็นทางเลือกที่ช่วยลดการลงทุนพัฒนาระบบใหม่ซ้ำซ้อน ขณะที่ อปท. ที่ลงทุนพัฒนาระบบเดิมไปแล้วสามารถเชื่อมโยงเข้าสู่ระบบกลางภายใต้มาตรฐานที่กำหนด
                              * ที่ประชุมได้หารือถึงข้อจำกัดด้านกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างกรณี อปท. ใช้บริการระบบของ สพร. เช่น ปัญหาการหาราคาคู่เทียบ แม้จะเป็นบริการจากหน่วยงานภาครัฐ โดยประธานรับประเด็นดังกล่าวไปพิจารณาแนวทางที่เกี่ยวข้องต่อไป

                    3. รับทราบแนวทางการบูรณาการการจัดทำแพลตฟอร์มดิจิทัลกลางท่องเที่ยวเมืองไทย โดยผลการหารือเมื่อวันที่ 4 สิงหาคม 2569 ระหว่างรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มีแนวทางสำคัญ ประกอบด้วย

                              1) ดศ. ทำหน้าที่เป็น Enabler สนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล การเชื่อมโยงข้อมูล Government Cloud และความมั่นคงปลอดภัย โดยไม่พัฒนาแอปพลิเคชันใหม่ที่ซ้ำซ้อนกับระบบที่หน่วยงานมีอยู่แล้ว
                              2) หน่วยงานด้านการท่องเที่ยวนำระบบและข้อมูลเดิมมาเชื่อมโยง โดยการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยเสนอแนวทางยกระดับสู่ National Tourism Platform ใช้ Data API Gateway, API และ AI เป็นกลไกเชื่อมโยงข้อมูลและบริการ
                              3) กองบัญชาการตำรวจท่องเที่ยวสนับสนุนบริการด้านความปลอดภัยผ่านแอปพลิเคชันและสายด่วน 1155 เพื่อช่วยเหลือนักท่องเที่ยว
                              4) BDI สนับสนุนข้อมูลจาก Travel Link เช่น ข้อมูลการเข้า–ออกประเทศ การแจ้งที่พัก การใช้จ่าย และ Mobility Data เพื่อสนับสนุนนโยบาย การตลาด และการบริหารจัดการด้านความปลอดภัย
                              5) รัฐมนตรีทั้ง 2 กระทรวงเห็นด้วยในหลักการของการบูรณาการระบบและข้อมูลด้านการท่องเที่ยว และเห็นให้มีการจัดตั้งคณะทำงานร่วมระหว่าง 2 กระทรวงกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยใช้ Customer Journey ของนักท่องเที่ยวเป็นตัวตั้ง

                    📍ทั้งนี้ ที่ประชุมมีความเห็นเพิ่มเติมว่า องค์ประกอบของคณะทำงานต้องครอบคลุมหน่วยงานและข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับนักท่องเที่ยวให้ครบถ้วน รวมถึงข้อมูลด้านการเข้า–ออกประเทศและสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง เพื่อให้สามารถเชื่อมโยงข้อมูลที่จำเป็นตลอด Customer Journey ของนักท่องเที่ยวได้ครบวงจร

                    4. รับทราบความคืบหน้าการส่งเสริมหน่วยงานภาครัฐให้เป็นองค์กรดิจิทัลเต็มรูปแบบ : กรณีกรมบังคับคดี ดังนี้

                              1) กรมบังคับคดีมีคำสั่งที่ 463/2569 ลงวันที่ 18 สิงหาคม 2569 เรื่อง กำหนดรูปแบบการปฏิบัติงานสำนวนอิเล็กทรอนิกส์บังคับคดีแพ่ง เพื่อเป็นแนวทางการปฏิบัติงานในการจัดเก็บเอกสาร รวมถึงแนวปฏิบัติการจัดทำบัญชีและประกาศ ให้สำนักงานบังคับคดีจำนวน 24 สำนักงาน เริ่มดำเนินการตามคำสั่งดังกล่าวในวันที่ 1 กันยายน 2569
                              2) กรมบังคับคดีและธนาคารแห่งประเทศไทยได้หารือกรอบการดำเนินงานและอยู่ระหว่างจัดทำ (ร่าง) แผนพัฒนาระบบเพื่อเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างกันทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยจะมีการหารือเพื่อพิจารณารายละเอียดแผนฯ และแนวทางการดำเนินงานร่วมกันต่อไป
                              3) กรมบังคับคดีและกรมที่ดินเห็นชอบแนวทางการเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยแบ่งเป็น 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ระหว่างรอการพัฒนา API กรมบังคับคดีจะแจ้งการถอนอายัดและการโอนในรูปแบบไฟล์ PDF ผ่าน e-Mail ไปยังสำนักงานที่ดิน 462 สาขา ทดลองนำร่องในจังหวัดนนทบุรีและฉะเชิงเทรา และขยายผลทั่วประเทศตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2569 และ ระยะที่ 2 เมื่อ API แล้วเสร็จ จะเชื่อมโยงเต็มรูปแบบ ครอบคลุมการยึด/อายัด การถอนอายัด และการโอน ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2570 เป็นต้นไป
                              4) การขับเคลื่อนการใช้งานระบบ GDCC e-Office ไปยังจังหวัดและ อปท. โดยสำนักงาน ก.พ.ร. มีกำหนดหารือกับ ดศ. เพื่อจัดทำแผนขับเคลื่อน ในวันที่ 24 สิงหาคม 2569 ซึ่งจะนำเสนอแผนดังกล่าวต่อ อ.ก.พ.ร. ฯ ในการประชุมครั้งต่อไป
📍ทั้งนี้ ที่ประชุมมีความเห็นเพิ่มเติม ดังนี้

                              * ควรพิจารณาการขยายผลการอายัดและยึดทรัพย์ให้ครอบคลุมทรัพย์สินประเภทอื่นนอกเหนือจากเงินและที่ดิน เช่น สินทรัพย์ดิจิทัล (Digital Asset) ซึ่งเป็นทรัพย์สินที่สามารถเคลื่อนย้ายหรือเปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว โดยควรประสานความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงาน ก.ล.ต. เพื่อร่วมกำหนดแนวทางและกลไกในการดำเนินการให้มีประสิทธิภาพต่อไป
                              * ในการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างกรมบังคับคดีกับกรมที่ดิน ควรดำเนินการผ่าน GDX ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานกลางในการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน แทนการพัฒนาการเชื่อมโยงข้อมูลผ่าน API ระหว่างกรมที่ดินและกรมบังคับคดี เพื่อช่วยลดระยะเวลา ลดต้นทุน และหลีกเลี่ยงการพัฒนาระบบเชื่อมโยงข้อมูลซ้ำซ้อน โดยควรเชิญ สพร. เข้าร่วมสนับสนุนด้านเทคนิคและแนวทางการเชื่อมโยงข้อมูลด้วย
                              * ควรมีการขยายผลการใช้งานระบบ GDCC e-Office ไปยังหน่วยงานอื่นเพิ่มเติม เช่น สำนักงานตำรวจแห่งชาติ โดยอาจพัฒนาโดยต่อยอดจากระบบเดิมที่มีอยู่แล้ว ซึ่งจะสามารถลดการใช้เอกสาร และสนับสนุนการพัฒนากระบวนการด้านคดีให้เป็นดิจิทัลมากยิ่งขึ้นได้

                    5. พิจารณาการขับเคลื่อนการให้บริการประชาชนผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ (e-Service) : ระบบรับรองมาตรฐานสินค้าเกษตร (GAP) พืช ประมง และปศุสัตว์ ที่ประชุมพิจารณาผลการทบทวนการขับเคลื่อนระบบ GAP ตามที่ได้มอบหมายให้ฝ่ายเลขานุการฯ วิเคราะห์เพิ่มเติมจากการประชุมครั้งก่อน โดยปัจจุบันเชื่อมโยงกับ Biz Portal แล้ว 6 หน่วยงาน เหลือกรมวิชาการเกษตรและกรมประมง ซึ่งมีแผนเชื่อมโยงภายในปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 และอยู่ภายใต้กลไกตัวชี้วัดของสำนักงาน ก.พ.ร. ทั้งนี้ จากการทบทวนพบว่าผู้รับบริการส่วนใหญ่ยังใช้ Walk-in ขณะที่ e-Service ของหน่วยงานและ Biz Portal มีสัดส่วนไม่มาก (Walk-in 92.30%, e-Service ของหน่วยงาน 6.78%, Biz Portal 0.50% และอีเมล 0.43%)
                    📍ทั้งนี้ ที่ประชุมมีความเห็นเพิ่มเติม ดังนี้

                              * การประเมินผลสัมฤทธิ์ของบริการดิจิทัลต้องพิจารณาจากผลลัพธ์และการใช้งานจริง ว่าสามารถลดเวลา ลดต้นทุน ลดภาระประชาชน และเพิ่มประสิทธิภาพได้จริงเพียงใด โดย Digital Service ไม่จำเป็นต้องเป็น Self-Service เท่านั้น หากมีเจ้าหน้าที่ช่วยดำเนินการผ่านระบบแล้วทำให้บริการดีขึ้นได้
                             * การให้บริการผ่าน Biz Portal บางส่วนยังไม่เป็นดิจิทัลแบบครบวงจร (End-to-End) เนื่องจากกระบวนการหลังบ้านบางขั้นตอนยังดำเนินการด้วยกระดาษ ทำให้ประโยชน์จากบริการดิจิทัลยังไม่เกิดขึ้นเต็มที่
                              * บทวิเคราะห์ของฝ่ายเลขานุการฯ ต้องชี้ให้เห็นสาเหตุที่ระบบยังไม่ประสบผลสำเร็จ และมีความเห็นประกอบข้อเสนอของหน่วยงานให้ชัดเจน เนื่องจากข้อเสนอทั่วไป เช่น การพัฒนาระบบ การเชื่อมโยงข้อมูล หรือการประชาสัมพันธ์ ยังไม่ตอบสาเหตุของปัญหาที่เกิดขึ้น

                    กรณี GAP สามารถใช้เป็นบทเรียนในการทบทวนบริการอื่นบน Biz Portal โดยพิจารณาทั้งกระบวนการหลังบ้าน ระยะเวลา ต้นทุน ประสิทธิภาพ และการใช้งานจริงของประชาชน
                    📍โดยที่ประชุมมีมติ ดังนี้

                              1. รับทราบผลการดำเนินการระบบรับรองมาตรฐานสินค้าเกษตร (GAP) พืช ประมง และปศุสัตว์
                              2. เห็นชอบตามข้อเสนอของฝ่ายเลขานุการฯ โดยไม่ต้องขับเคลื่อนระบบ GAP เป็นงานบริการ Agenda ต่อไป โดยให้ใช้กลไกตัวชี้วัดกำกับติดตามกรมวิชาการเกษตรและกรมประมงให้ดำเนินการเชื่อมโยงกับแพลตฟอร์มตามแผนที่กำหนด

          #รัฐบาลดิจิทัล #eService #แพลตฟอร์มดิจิทัลกลาง #ลดภาระประชาชน #อกพร #OPDC