🌱 สำนักงาน ก.พ.ร. ร่วมกับจังหวัดสระบุรี ขับเคลื่อน “สระบุรีแซนด์บ็อกซ์ กินได้” ต่อยอดต้นแบบเมืองคาร์บอนต่ำ พร้อมหารือการปลดล็อกข้อจำกัดเพื่อเร่งการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด

          🌱 เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2569 จังหวัดสระบุรีจัดการประชุมหารือการขับเคลื่อน “สระบุรีแซนด์บ็อกซ์” สู่ต้นแบบเมืองคาร์บอนต่ำ ภายใต้การจัดทำร่างแผนปฏิบัติการแห่งชาติ (National Action Plan : NAP) ของประเทศไทย ในประเด็นนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม ภายใต้กรอบ Open Government Partnership (OGP) ณ ห้องประชุมพระพุทธบาท ศาลากลางจังหวัดสระบุรี โดยมีนายบัญชา เชาวรินทร์ ผู้ว่าราชการจังหวัดสระบุรี เป็นประธานการประชุม พร้อมด้วยนายบัณฑูร เศรษฐศิโรตน์ ประธาน อ.ก.พ.ร. เกี่ยวกับการส่งเสริมการบริหารภาครัฐระบบเปิดและการมีส่วนร่วม นางอารีย์พันธ์ เจริญสุข ที่ปรึกษาอาวุโส สำนักงาน ก.พ.ร. เจ้าหน้าที่สำนักงาน ก.พ.ร. นางสาวรชธภร ฐานะวร ผู้อำนวยการส่วนสิ่งแวดล้อม สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดสระบุรี ตลอดจนผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคมในจังหวัดสระบุรีเข้าร่วมการประชุม

          ที่ประชุมได้หารือความก้าวหน้าของโครงการ และแนวทางการเชื่อมโยง “สระบุรีแซนด์บ็อกซ์” เข้ากับร่างแผน NAP ของประเทศไทย โดยมีสาระสำคัญ ดังนี้

          1️⃣🧩 “สระบุรีแซนด์บ็อกซ์” พื้นที่ทดลองเพื่อขับเคลื่อนเมืองคาร์บอนต่ำ

                    🔷 จังหวัดสระบุรีได้นำความคิดเห็นจากการรับฟังความคิดเห็นที่ผ่านมา มาปรับปรุงโครงการให้มีเป้าหมายและแนวทางการดำเนินงานที่ชัดเจนยิ่งขึ้น โดยใช้ความร่วมมือแบบ PPPP (Private–Public–People Partnership) เชื่อมโยงการทำงานทั้งในเชิงพื้นที่ (Area-based) และเชิงภารกิจ (Function-based)
                    🔷 “สระบุรีแซนด์บ็อกซ์” ทำหน้าที่เป็นพื้นที่ทดลองแนวทางใหม่ เปิดโอกาสให้ภาครัฐ ภาคเอกชน ชุมชน และภาคประชาสังคม ร่วมกันออกแบบและทดลองแนวทางแก้ไขปัญหา รวมถึงค้นหาข้อจำกัดด้านกฎหมาย กฎระเบียบ และโครงสร้างที่จำเป็นต้องปลดล็อก เพื่อนำผลจากการทดลองไปใช้ประกอบการปรับปรุงกลไกในระดับนโยบายและขยายผลไปยังพื้นที่อื่น พร้อมเชื่อมโยงแหล่งเงินทุนด้านสภาพภูมิอากาศ (Climate Funding) ซึ่งปัจจุบันมีธนาคารโลก (World Bank) เข้ามาร่วมสนับสนุนการดำเนินงาน

          2️⃣ 🌿 “5+1 มิติ” ภายใต้แนวคิด “สระบุรีแซนด์บ็อกซ์ กินได้”

                    🔷 1. ด้านพลังงานสะอาด + ขนส่ง ส่งเสริมการใช้โซลาร์เซลล์ ระบบ Smart Grid และขนส่งพลังงานสะอาด เพื่อลดมลพิษภาคขนส่งและก๊าซเรือนกระจก
                    🔷 2. ด้านอุตสาหกรรมสีเขียว ส่งเสริมการผลิตปูนซีเมนต์คาร์บอนต่ำ และใช้เทคโนโลยี MCCU ลดการปล่อยคาร์บอน ยกระดับสู่ Green Industry
                    🔷 3. ด้านการจัดการของเสีย ดำเนินการธนาคารขยะ ถังขยะเปียกลดโลกร้อน โรงเรียนไร้ขยะ และการจัดการอาหารส่วนเกิน
                    🔷 4. ด้านเกษตรคาร์บอนต่ำ ส่งเสริมนาเปียกสลับแห้ง ลดการเผาฝุ่น ใช้ไบโอชาร์ ปลูกหญ้าเนเปียร์ ทำโมเดลไร่อ้อยชีวภาพ และฟาร์มรักษ์สิ่งแวดล้อม ร่วมกับภาคเอกชนอย่าง 7-Eleven, Tesco Lotus, คูโบต้า และสมาคมไร่อ้อย
                    🔷 5. ด้านการเพิ่มพื้นที่สีเขียว ฟื้นฟูป่าชุมชน ป่าอนุรักษ์ ป่าสงวน เพื่อดูดซับคาร์บอน การทำคาร์บอนเครดิต และส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ
                    🔷 +1 ด้านสระบุรีแซนด์บ็อกซ์กินได้ มุ่งลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ให้ประชาชน ผ่านโครงการต่าง ๆ เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน

          3️⃣ 🎯 ปรับเป้าหมายให้ชัดเจนและสามารถวัดผลได้

                    🔷 จังหวัดสระบุรีได้กำหนดเป้าหมายรายปีให้ชัดเจนมากขึ้นเพื่อสอดรับกับการบรรจุโครงการไว้ในแผน NAP เช่น การจัดการถังขยะเปียกใน 174,999 ครัวเรือน การขับเคลื่อนธนาคารขยะใน 108 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และการขยายการจัดการอาหารส่วนเกินและอาหารเหลือให้ครอบคลุม 100 แห่ง รวมถึงการขยายพื้นที่ทำนาแบบเปียกสลับแห้ง (AWD) ไม่น้อยกว่า 2,000 ไร่ และพัฒนาพื้นที่ปลูกหญ้าเนเปียร์ 500 ไร่ต่อปี
                    🔷 ด้านพื้นที่สีเขียว ตั้งเป้ายกระดับป่าชุมชน 45 แห่ง รวมประมาณ 45,000 ไร่ และอนุรักษ์และฟื้นฟูพื้นที่ป่าอนุรักษ์และป่าสงวนรวมกว่า 578,147 ไร่ เพื่อเพิ่มแหล่งดูดซับคาร์บอน และสร้างประโยชน์ให้แก่ชุมชนควบคู่กัน

          4️⃣ 🔓 ใช้ Sandbox ทดลอง “ปลดล็อก” อุปสรรคสำคัญ

                    🔷 ด้านโครงข่ายไฟฟ้าและการใช้พื้นที่ ปัจจุบันยังมีข้อจำกัดด้านข้อมูล Grid Capacity สิทธิการใช้โครงข่าย กฎหมายผังเมืองสีเขียวเพื่อใช้ Solar Farm รวมถึงการใช้พื้นที่ของรัฐและพื้นที่ป่าชุมชน จึงมีข้อเสนอให้เปิดเผยข้อมูลความจุสายส่ง เปิดทางให้มี Third Party Access และหาแนวทางใช้พื้นที่เพื่อดำเนินโครงการพลังงานสะอาดภายใต้หลักเกณฑ์ที่เหมาะสม
                    🔷 ด้านป่าชุมชนและการอนุรักษ์พื้นที่ เสนอให้ปลดล็อกการใช้ประโยชน์จากป่าชุมชน โดยต่อยอดรูปแบบการบริหารจัดการของกรมป่าไม้ เพื่อพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และสร้างรายได้ให้ชุมชน รวมถึงพิจารณานำแนวคิด OECM (Other Effective Area-based Conservation Measures) ซึ่งเป็นมาตรการอนุรักษ์พื้นที่นอกเขตพื้นที่คุ้มครอง มาประยุกต์ใช้ในจังหวัดสระบุรี พร้อมหาแนวทางเชื่อมโยงแหล่งเงินสนับสนุนจากภาครัฐ เพื่อสนับสนุนการดูแลและฟื้นฟูพื้นที่ป่าอย่างต่อเนื่อง
                    🔷 ด้านอำนาจการตัดสินใจ รูปแบบสัญญาภาครัฐบางส่วนยังไม่เอื้อต่อการลงทุน ขณะที่การอนุมัติและอนุญาตหลายเรื่องยังอยู่ที่ส่วนกลาง จึงมีข้อเสนอให้ผลักดันจังหวัดให้มีอำนาจในการปลดล็อกข้อจำกัดเฉพาะพื้นที่ภายใต้กรอบ Sandbox เพื่อให้สามารถทดลองแนวทางแก้ไขปัญหาและปรับกระบวนการให้เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ได้รวดเร็วขึ้น ก่อนประเมินผลและนำแนวทางที่ได้ผลไปขยายผลในระดับจังหวัดอื่นหรือระดับประเทศต่อไป

          5️⃣ 🌏 เชื่อม “สระบุรีแซนด์บ็อกซ์” กับ C3 Labs

                    🔷 สำนักงาน ก.พ.ร. ร่วมกับ UNDP ขับเคลื่อน C3 Labs เพื่อรับมือกับปัญหาที่มีความซับซ้อนและเชื่อมโยงกันใน 3 มิติ ได้แก่ ระบบอาหาร (Food Systems) ความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity) และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ซึ่งสอดคล้องกับการดำเนินงานของจังหวัดสระบุรี ทั้งด้านเกษตรคาร์บอนต่ำ การจัดการทรัพยากรธรรมชาติ การเพิ่มพื้นที่สีเขียว การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน
                    🔷 C3 Labs จะช่วยเสริมการดำเนินงานของสระบุรี ทั้งด้านองค์ความรู้ การเชื่อมโยงผู้เชี่ยวชาญและภาคีจากหลายภาคส่วน รวมถึงการเข้าถึงแหล่งเงินทุน เพื่อพัฒนาและทดลองแนวทางแก้ไขปัญหาที่นำไปใช้ได้จริงในพื้นที่ โดยมีกำหนดดำเนินการประมาณ 18 เดือน ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2569 ถึงเดือนเมษายน 2571

          👉🏻 Next Step: จังหวัดสระบุรี สำนักงาน ก.พ.ร. และภาคีที่เกี่ยวข้อง จะนำผลการหารือไปปรับรายละเอียดโครงการภายใต้ร่าง NAP ให้มีเป้าหมายชัดเจน สอดคล้องกับหลักการของ OGP พร้อมขับเคลื่อน “สระบุรีแซนด์บ็อกซ์” เป็นพื้นที่ทดลองแนวทางใหม่และการปลดล็อกข้อจำกัด เพื่อผลักดันให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรมในพื้นที่ และนำบทเรียนไปสู่การขยายผลในระดับนโยบายและพื้นที่อื่นต่อไป

          #กพร #OPDC #OGP #NAP #OpenGovernment #สระบุรีแซนด์บ็อกซ์ #สระบุรีแซนด์บ็อกซ์กินได้ #SaraburiSandbox #LowCarbonCity #ClimateAction #CleanEnergy #PPPP